Bu Yazıyı Yazdır
YARGIDA ÇALIŞMA KOŞULLARI ANKETİ DANIŞTAY SONUÇLARI
YARSAV, 26.6.2006 tarihinden itibaren yargı bağımsızlığı ile tarafsızlığı ve yargıç güvencesinin ülkemizde koşulsuz yaşama geçirilmesi için birçok girişim ve etkinlikte bulunmuştur. Bu kapsamda, mesleki sorunların çözümünde bir odak olmak düşüncesinden yola çıkılarak, yargı alanında iş yükünün standardizasyonu ile yargı organlarının yapısı, yargıç ve savcı sayısının buna göre belirlenmesi, çalışma koşullarının, meslek mensupları ile emeklilerinin özlük haklarının, mesleğin saygınlığı ile orantılı olarak iyileştirilmesi ilkelerinden hareketle çalışmalar yapılmıştır.
Bu bağlamda, YARSAV’ın, yargıdaki ağır iş yükü ve çalışma koşullarının yargıç ve savcıların beden ve ruh sağlığı üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amacıyla, Yargıtay, Danıştay, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Ankara Bölge İdare Mahkemesi ile Ankara ve İzmir Adliyesi’nde görev yapan üye, yargıç ve savcıların iş yükleri, fiziki ortamları ile birlikte çalışma koşullarına yönelik olarak yapılan alan araştırması için hazırlanan anket formları Mayıs 2009 ayı sonlarında dağıtılmış ve toplanmıştır. Anketin uygulama alanı pilot bölge anlayışı ile Ankara ve İzmir olarak belirlenmiştir.
Danıştay’da görev yapan 145 yargıç ve savcı tarafından yanıtlanan anket formlarına verilen yanıtların değerlendirmesinin yer aldığı bu çalışma, bu etkinliğin Danıştay sorumlusu olan YARSAV Genel Sekreteri M. Önder Tekin tarafından hazırlanmış, bir ön rapor niteliğindedir. Ön rapor, YARSAV’ ın internet sitesinde yayınlanmıştır.
Anket formlarına verilen yanıtlardan yargıç ve savcıların son derece olumsuz fiziki koşullarda ve ağır bir iş yükü altında görevlerini yürütmeye çalıştıkları bir kez daha gözlemlenmiştir.
Raporun anket sonuçlarının değerlendirildiği bölümde ayrıntılı olarak açıklandığı üzere Danıştay’da görevli yargıç ve savcıların ağır işyükü ve olumsuz çalışma koşulları nedeniyle sağlıkları tehlikededir.
Anket sonuçlarına ilişkin veriler ön rapor niteliğindeki bu çalışmada ayrıntıları ile açıklanmış olup, kısa bir özet yapıldığında dahi durumun vahameti ortaya çıkmaktadır. Buna göre Danıştay’da görevli yargıç ve savcıların tamamına yakını (%91) mesleklerinin sağlıkları açısından orta veya yüksek düzeyde risk oluşturduğunu düşünmekte, %70’e yakını meslekleri ile ilgili olduğunu düşündükleri bir hastalıklarının bulunduğunu, %75’i görevlerinin kendilerinde stres yarattığını ifade etmektedir. Ankete katılanlar ruh hallerini %80’e yakın oranda “tedirgin, aceleci, mutsuz ve güvensiz” olarak belirtmiştir.
Anketimizin diğer bir sonucu da Danıştay’da görevli yargıç ve savcıların neredeyse uyku dışında zamanlarının tamamını çalışmaya ayırmak zorunda kaldıklarını göstermektedir. Ankete katılanların %78’i 9 ila 12 saat, hatta 12 saatten fazla çalıştığını, %88’i hafta sonu çalıştığını, % 87’si işlerini eve taşıdıklarını belirtmiştir.
Yargıç ve savcıların yaklaşık %75’i odalarını bir veya daha fazla sayıda kişiyle paylaştıklarını belirtmiştir. Danıştay savcılarının tamamı odalarını bir ila üç kişiyle paylaşmaktadır. Tetkik hakimlerinin %94’ü odalarını bir veya daha fazla sayıda kişi ile paylaştıklarını, %14’ü ise odalarını üçten fazla kişiyle paylaştıklarını belirtmiştir.
“Ailenize yeterli zaman ayırdığınıza inanıyor musunuz?” sorusuna ankete katılanların yaklaşık %83’ü “hayır” yanıtını vermiştir. Ankete katılanların yaklaşık %37’si bir haftada 10-20, yaklaşık %49’u 20’den daha fazla, yaklaşık %35’i ise 40’dan fazla dosya incelediklerini ifade etmiştir.
Bu kısa özet de anlatmaktadır ki,
3-4 kişilik, üstüne üstlük dosyaların işgali altındaki, tozlu, gürültülü, yeterince temizlenmeyen küçük odalarda sağlıkları pahasına çalışan, neredeyse uyumak dışındaki tüm zamanlarını mesleki çalışmalarla geçiren, ailelerine zaman ayıramayan, çocuklarının büyümelerini dahi izleyemeyen, sosyal, sanatsal ve kültürel etkinliklere katılamayan, yargısal görev yapanlar için gerekli olan entellektüel birikim sağlama, mesleki ve kişisel gelişimine katkıda bulunma anlamında kendisine zaman ayırabilmesi mucize olan, bu olumsuz koşullar altında dahi kesintisiz üretmeye devam eden, Danıştay’da görevli Türk yargıç ve savcıları, zaman yetersizliği nedeniyle aceleci, tedirgin ve mutsuz bir ruh haliyle yılda 125.000’e yakın dosyayı inceleyip karara bağlamaya çalışmaktadırlar.
Yargıdaki iş yükü ve çalışma koşullarına ilişkin sorunlar çözülmedikçe adil yargılanma hakkının ülkemizde hayata geçirilmesi olanaklı değildir.
Yargıda reform yapılmak isteniyorsa başlanacak ilk yer bellidir. Yargıç ve savcıların ve buna bağlı olarak da yargı çalışanlarının sağlıklarını tehdit eder boyuttaki ağır çalışma koşullarının giderilmesi için derhal önlemler geliştirilmeli, karar mekanizmaları çözüm üretmelidir. Bu sorunların nasıl çözüleceği konusunda kuşkusuz ilk önce düşüncelerine başvurulması gerekenler, bu konuda en çok söz sahibi olanlar, bu sorunu en derinden yaşayanlar, yani yargıçlar ve savcılar ile diğer yargı çalışanlarıdır.
Bu çalışmanın yapılmasındaki en temel amaç da, yargıç ve savcıların çalışma yaşamlarındaki risk faktörlerini, çalışma koşullarından kaynaklanan sorunları ve çözüm önerilerini saptayarak, belirlenen sorunların çözümüne katılımlarını sağlamak yanında, yargının sorunlarının çözümünün yargıç ve savcılar ile diğer yargı çalışanlarının dahil edildiği bir süreçle olanaklı olabileceğine dair kamuoyuna mesaj iletmektir. Bu çerçevede, idari yargıda iş yükü sorununun “hukuka bağlı idare” anlayışını sağlayacak idari reformun gerçekleştirilmesinden bağımsız olamayacağının da gözetilmesi gerektiği de değerlendirilmelidir.
Yargının sivil sesi, yargıç ve savcılarının mesleki sorunlarının çözüm odağı olan YARSAV yaptığı bu çalışmanın soyut ve sonuçsuz kalmaması için hukuk içinde tüm girişimlerde bulunacaktır. YARSAV olarak üzerimize düşen sorumluluk varsa yerine getirmeye, bu konudaki çözüm odaklı tüm olumlu yaklaşımlara katkıda bulunmaya hazırız.
Kamuoyuna saygı ile duyurulur. 21.01.2010
YARGIDA ÇALIŞMA KOŞULLARI DANIŞTAY ANKET RAPORU
YARSAV YÖNETİM KURULU BAŞKANI
Emine Ülker TARHAN